Fazla ışık beyni yanıltıyor, oluşan uyku problemleri ise bağışıklığı zayıflatıyor

“Beyin Haritalama ve Tedavileri Derneği (Society for Brain Mapping and Therapeutics – SBMT) ve Üsküdar Üniversitesi tarafınca düzenlenen Balkanlar ve Ortadoğu Beyin Girişimi Zirvesi, sinirbilim alanında çalışan uzmanları bir araya getirdi. Uyku alanında emekler yürüten Harvard Mezunları Ruh Sağlığı Elçisi Dr. Mohammad Nami, ekrana bakma süresinde %63’lük bir artış bulunduğunu söylemiş oldu. Mavi ışığın, beyni uykuya ihtiyacı olmadığı şeklinde yanılttığını, verimsiz uykunun ise bağışıklık sistemini zayıflattığını vurgulayan Dr. Nami, “Covid geçirmiş hastalarla çalışıyorum. Covidin uzun vadeli neticelerinden birinin uykusuzluk şu demek oluyor ki insomnia bulunduğunu görüyoruz.” dedi. Uyku alanında emekler yürüten Dr. Mohammad Nami, bilhassa pandemi sürecinde artan teknoloji kullanımının uyku üstündeki etkilerinden bahsetti.
PANDEMİ HAYATIMIZI DEĞİŞTİRDİ Dr. Mohammad Nami, pandeminin günlük yaşantımızdan uyku düzenine kadar pek fazlaca mevzuda mühim değişikliklere ve etkilere yol açtığını belirterek “Pandemi süreci herşeyi etkiledi. İnsanlar düzgüsel hayatlarını sürdüremedikleri ve dışarıya çıkamadığı için normalden daha değişik bir yaşam düzenine geçmek durumunda kaldılar. Bu da onların daha yalnız hissetmelerine niçin oldu. Dostlarıyla ve sevdikleriyle bir araya gelme imkanlarından yoksun kaldılar. Eskiden arkadaşları, aileleri, tanıdıkları ve sevdikleri insanlarla buluşuyorlardı fakat pandemi bunların hepsini değiştirdi.” dedi.
EKRANA BAKMA SÜRESİ YÜZDE 63 ARTTI
İnsanların bu zamanda toplumsal medyayı kullanmaya başladıklarını kaydeden Dr. Mohammad Nami, “Güncel çalışmalara bakacak olursak gençler ve genç erişkinlerin ekrana bakma sürelerinde %63’lük bir artış bulunduğunu görürüz. İnsanlar akşamları meydana getirecek bir şeyleri olmadığında internete girip sörf yapıyorlar. Toplumsal medya platformlarına giriyorlar ve webin içinde kayboluyorlar. Gelen mesajlara, postlara bakıyorlar ve kendilerini bu platformlara fazlaca kaptırıyorlar. Bu sebeple de retinalarına ekrandan fazlaca fazla ışık geliyor.” dedi.
FAZLA IŞIĞA MARUZ KALMAK BEYNİ YANILTIYOR
Gözün arkasında bulunan retinada birçok nöron ve sensörün bulunduğunu kaydeden Dr. Mohammad Nami, mavi ışığa maruz kalmanın beyinde yanıltıcı bir tesir oluşturduğuna dikkat çekti: “Bu nöronlardan birçoğu beynimizdeki aydınlık ve karanlık algısını kodlamakla görevlidir. Beyin bu ışığa maruz kaldığında uyku vaktinin gelmediği yanılgısına uğrar. Bu mavi ışık, beynin arkasına şu demek oluyor ki beyin epifizine ulaştığında beyin epifizi de melatonin hormonu salgılamayı bırakır. Melatonin seviyesi düşer ve hipotalamus ve melatonin alıcıları kafi oranda melatonin alamaz. Bu yüzden beyin vücudun uykuya ihtiyacı olduğu sinyalini gönderemez. O nedenle tüm gece süresince uyanık kalırız. Pandemide de aynı bu şekilde oldu. İnsanların ekrana baktıkları süre ve uykuya geçme süreleri daha ilkin de belirttiğim benzer biçimde %40 ila %60 içinde artış gösterdi.”
KALİTESİZ UYKU BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ OLUMSUZ ETKİLEDİ
Bu durumun da insanların verimli ve kaliteli uykudan yoksun kalmalarına sebep bulunduğunu ifade eden Dr. Mohammad Nami, “Bu durum da sağlığımızı, kalbimizi, akciğerlerimizi, sinir sistemimizi ve dolaşım sistemimizi negatif yönde etkiledi. Hatta bağışıklık sistemimiz bile oldukça negatif etkilendi. Kafi uykuyu alamayan insanların virüse karşı daha dayanıksız olduklarını gördük. Bundan dolayı insanoğlu aşılı olmalarına karşın kovid olabiliyordu. Bu veriler de güncel araştırmalar tarafınca destekleniyor. Nörobilimin kovidin uzun vadeli neticelerini belirlemesi için yapması ihtiyaç duyulan fazlaca şey var.” dedi.
COVİDİN UZUN VADELİ SONUÇLARINDAN BİRİ: UYKUSUZLUK!
Uyku düzensizliklerini inceleyen bir doktor olarak covid geçirmiş hastalarla çalıştığını kaydeden Dr. Mohammad Nami, “Covidin uzun vadeli neticelerinden birinin uykusuzluk şu demek oluyor ki insomnia bulunduğunu görüyoruz.” dedi.
UYKUSUZLUĞUN 14 ÇEŞİDİ VAR
Uykusuzluk şu demek oluyor ki insomnianın 14 değişik çeşidi bulunduğunu belirten Dr. Mohammad Nami, bunlardan 4-5 tanesinin direkt olarak covide bağlı olarak şekillendiğini kaydetti. Dr. Mohammad Nami, şu şekilde devam etti: “Uyku düzensizliğinin 80 değişik türü vardır. Uyku düzensizlikleri içine giren insomnianın ise 14 değişik türü bulunuyor. Bazı insanoğlu uykuya dalmakta güçlük çeker bazılarıysa uyku süresini kesintisiz geçirme mevzusunda problem yaşarlar. Bazıları sabahları erkenden kalkmaktan muzdariptir. Bazı kişilerde uyku esnasında nefes alma problemleri geliştirdiğini görürüz, bazılarının uyku esnasında bacakları titrer. Bazılarının ise diş gıcırdatma problemleri olabilir. Bazılarının kalp ritimlerinde düzensizlik gözlemlenebilir. Bazıları da ikincil insomnia denilen rahatsızlığa haiz olabilir.”
UYKU İLAÇLARI BİLİNÇSİZ KULLANILMAMALI
Covid döneminde madde kullanımı riskinin de zirveye ulaştığını kaydeden Dr. Mohammad Nami, “Bazı insanlarda madde kullanımından dolayı insomnia gelişti. İnsomnianın tedavi yollarından biri ilaç kanalıyla tedavidir. İlaç kanalıyla tedavi kesinlikle yanlış olarak algılanmamalı. İnsomnia tedavisi, kesinlikle uykuya destek ilaçların reçetelenmesiyle bir tutulmamalıdır. Bazı insanoğlu maalesef doktorlarına danışmadan uyku ilacı alıyor fakat bu ilaçların pek bir çok zararı olan. Şu sebeple bu ilaçların pek bir çok bağımlılığı ve toleransı artırıyor. Bu insanoğlu maalesef bu ilaçlara karşı bağımlı hale gelebiliyor. Bir süre sonrasında da bir tek uykuya dalmada değil, günlük aktivitelerinde bile zorlanabiliyorlar. Günlük işlerini yapabilmek için bu ilaçlara mahkûm hale geliyorlar. O yüzden ben diyorum ki insomnia tedavisi bir tek ilaç tedavisi olarak görülmemelidir.” dedi.
İnsomnia tedavisinde ilaç haricinde tedaviye destek olacak yöntemlere de değinen Dr. Nami, “Meditasyon, yoga, mindfullness, bilişsel aktiviteleri sayabiliriz. Bazı ses ve müzik bazlı terapiler ve rahatlama tekniklerini de sayılabilir. Bunlar da uyku bozukluklarını yok etmede yararlanılabilecek yöntemlerdendir. Nebat çayları içmek ve duş almak, uyku hijyeni kurallarına uymak sakinliğimizi korumada ve derin bir uyku çekmemize destek verir.” dedi.
UYKU SORUNLARINDA PROBLEMİN TEMELİNE İNMEK GEREKİYOR
Kişinin anksiyete, depresyon ya da tıbbi tedavi gerektiren ağrı benzer biçimde bir durumu var ise insomniadan muzdarip olabileceğini kaydeden Dr. Mohammad Nami, “Bazı insanoğlu baş ağrısı ya da diş ağrısı çekip uyumadıklarında uyku ilacı alıyor. Fakat bu işe yaramayacaktır. Bu yüzden uyku sorunlarının tedavisinde kesinlikle öncelikle probleminin temeline, ana sebebine ve bunu uygun tedavi yöntemine odaklanmalıyız. Tedavi yöntemi de insandan insana ve vakadan vakaya değişim göstermektedir.” dedi.
UYKU HİJYENİ DE UYKUYU ETKİLİYOR
İnsanların sıhhatli uyku için uyku hijyenine ehemmiyet vermediğini ve uyku hijyen kurallarına uymadığını vurgulayan Dr. Mohammad Nami, “Uyku hijyeni yatmadan ilkin yapılması ve yapılmaması gerekenlerin listesini ihtiva eder. Sigara içiyorsanız, alkol kullanıyorsanız ya da gecenin 11’inde yiyecek yiyorsanız ya da telefon, tablet ve bilgisayarlarınıza bakıyorsanız sıhhatli uyku düzeni kurallarına uymuyorsunuz anlamına gelir. Bu davranışlar uyku hijyeni kurallarına aykırıdır. Odanın tüm aydınlatmalarını açıyorsak beynimiz uykuya ihtiyacımız olmadığına dair bir yanılsamaya uğruyor. Eğer odamız yeterince serin ve karanlık değilse ya da çevre dağınıksa, odamızda tv var ise, gecenin ilerleyen saatinde yatağımda yiyecek yiyorsam, yatakta uzun süre kitap okuyorsam ya da yatakta iş bilgisayarını açıp bir şeyler halletmeye çalışıyorsam uyku hijyenini sağlayamıyorum anlamına gelir.” uyarısında bulunmuş oldu.
DAHA İYİ UYKU İÇİN…
Uyku hijyeni mevzusunda tavsiyelerde bulunan Dr. Mohammad Nami, şunları söylemiş oldu: “Sıhhatli beslenmeliyiz, saat 20:00’den sonrasında egzersiz yapmamalıyız bundan dolayı saat 20:00’den sonrasında yaptığımız egzersiz vücut ısımızı yükselterek uykuya engel olacaktır. İyi bir uyku kalitesi için uyku hijyen kurallarına uymamız gerekir. Hak ettiğimiz o tatlı uykuyu almak ve kaliteli uykunun avantajlarını yaşamak için uyku hijyenine dikkat etmemiz gerekir. Uyku bir tek beyinle ilgili değildir. Vücudun vücut için vücutla karşıladığı bir ihtiyaçtır. Beyinle vücut içinde bir bağlantı kurmaktır. Bu bakımdan uyku gereksinimlerimizi kesinlikle görmezden gelemeyiz.”

Son Dakika Haberler